Generalnie ludzie krytykują różne przepisy, ale my, księża jesteśmy takim środowiskiem, które często się nimi po prostu nie przejmuje.
Kiedy Benedykt XVI wydał dokument, że nie można mówić homilii, jak się nie uczestniczy w Mszy św., albo mało kto o tym słyszał, albo odpowiedź była: „co tam się papież zna”.
Tak samo jak Dyklasteria odpowiadała, że nie można błogosławić dzieci w czasie Komunii św. Od razu hejt na liturgistów-terrorystów.
Ostatnio Komisja ds. kultu Bożego KEP-u wydała Pro Memoria, gdzie czytamy, że modlitwa do św. Archanioła nie powinna być odmawiana od ołtarza i że dobrze, gdyby nie była wyrwana z kontekstu oryginalnych „Modłów Leona XIII”, a więc odmawiana była razem z innymi modlitwami (3x Zdrowaś Maryjo, Salve Regina, 3x akt strzelisty do NSPJ). Już widzę jak w parafiach dostosowują się do Pro Memoria…
Przyczyn nieprzejmowania się przepisami jest conajmniej pięć.
Pierwsza to jakaś obrona zdrowego rozsądku, który burzy się na precyzowanie wszystkiego i pyta: po co np. pisać, że taca po zebraniu ofiary od wiernych ma być złożona obok stołu eucharystycznego, tak jakby był problem, żeby ją zanieść do zakrystii (OWMR 73).
Drugi powód wynika z tego, że nikt nie kontroluje dokładnie i nie ściga. A jak widzimy, że nie ściga, to się nie przejmujemy. Dyrektor szkoły posłucha rozporządzenia kuratorium. Ksiądz posłucha, jak się będzie zgadzał z prawem. Nawet powstało powiedzenie: „Ogni sacrestia ha la sua liturgia” – „każda zakrystia ma swoją liturgię”. Miałem szczęście odprawiać w ponad 400 kościołach w kilkunastu krajach, ale nie pamiętam kościoła, gdzie nie byłoby przykładów łamania przepisów. Nawet w Bazylice św. Piotra jest cennik za Msze, tzn. ile wynosi ofiara za odprawienie Mszy św.
Trzecim powodem jest to, że – w przeciwieństwie do kodeksu karnego – w prawie kanonicznym czy innych przepisach, chociażby liturgicznych, najczęściej nie podaje się określonej kary za złamanie danego przepisu. Stąd już według wyczucia i zwyczaju księża nie łamią przepisów, które uważają za poważne, np. „Najświętsza Ofiara eucharystyczna powinna być sprawowana z chleba i wina, do którego należy dodać trochę wody” (Kan. 924 – § 1) a te, które uważają za mniej ważne, łamią notorycznie, np. „Kapłan koncelebrujący w tym samym dniu drugą Mszę św., nie może z żadnego tytułu przyjąć za nią ofiary.” (Kan. 951. § 2) albo „Z wyjątkiem wypadków, w których zgodnie z prawem można kilka razy odprawiać lub koncelebrować Eucharystię w tym samym dniu, nie wolno kapłanowi więcej niż raz odprawiać w ciągu dnia” (Kan. 905. § 1). Jak nie ma konkretnych kar, to rodzi się też niebezpieczeństwo, że przy kontroli kara będzie uznaniowa albo jej nie będzie.
Czwartą przyczyną takiego podejścia do prawa jest to, że często nie widać, żeby był jakiś problem, kiedy się dane prawo przekroczy. Stanie się coś, że Wigilia Paschalna będzie przed zachodem słońca, jak przez lata było w katedrze wawelskiej? Czy to problem, że ksiądz odprawi 5 Mszy? Albo co w tym złego, że będę spowiadał bez komży? Skoro łamanie prawa nie ściąga gromów z nieba, to jest pokusa, by się tym nie przejmować. Wielu nie miałoby pewno żadnego problemu, gdyby ksiądz zamiast wina użył na Mszy soku, albo gdyby kobieta wygłosiła homilię.
Piątą przyczyną jest to, że jesteśmy różni. Są tacy, którzy jeżdżą na autostradzie 200 km/h i nie widzą w tym problemu, skoro nikomu nie zrobili krzywdy i skoro tak można jeździć w Niemczech, ale są i tacy, którzy za takie przewinienie każą zabierać prawo jazdy.
Są tacy, co wytną drzewo na swojej działce bez pozwolenia i wyrzutów, i są tacy, którzy doniosą o tym do odpowiedniej władzy.
Są tacy, którzy odprawią 6 Mszy świętych jednego dnia i jest Jan Paweł II, który nie odprawiał dwóch Mszy św. w tym samym dniu nawet na pielgrzymkach, chociaż w dwóch miejscach jednego dnia czekało na niego kilkaset tysięcy ludzi.
Do końca życia zapamiętam fragm. listu przysłanego przez jednego księdza do Rady Kapłańskiej: „Rzygam już Eucharystią, kiedy w każdą niedzielę proboszcz każe mi odprawiać 5 Mszy św.” I zapamiętam też do końca reakcję niektórych: „Czemu on nie lubi się modlić?”
Każdy przypadek jest inny, ale mnie bardzo boli od lat to, co my księża zrobiliśmy z podejściem do Mszy św.